Waarom we mbo-studenten de wereld in zouden móéten sturen
Een andere blik op toerisme
Wie met mbo-studenten praat die in het buitenland zijn geweest, hoort steeds hetzelfde: ze leren in een korte tijd wat geen lesboek uitlegt. In het hoger onderwijs is zo’n buitenlandervaring bijna vanzelfsprekend; in het mbo nog zeldzaam. Juist daarom laat het VISTA college met onder andere het Citymarketing-project en de buitenlandstages zien wat er mogelijk is als je ook mbo-studenten de wereld laat ontdekken. Ze groeien zichtbaar, worden opener, ervaren dat hun stem ertoe doet en keren terug met een ander beeld van zichzelf, van leren, en soms zelfs van hun toekomst.
“Hij had nog nooit een palmboom gezien,” vertelt Tessa Blume, onderwijskundig leider bij VISTA college, over een student die mee was op studiereis. “Hij stond ernaar te kijken, hoe die boom in elkaar zat. Alsof de wereld ineens groter werd. Ik werd er emotioneel van.”
Voor Tessa en haar collega’s zijn dit de momenten die blijven hangen. Veel mbo-studenten zijn nog nooit buiten Nederland geweest, soms zelfs niet buiten hun eigen regio, omdat zij vaak het minst toegang hebben tot dit soort ervaringen. “Voor sommigen is het de eerste keer dat ze een vliegtuig instappen,” zegt Tessa. “Dat besef maakt het extra bijzonder. Ze groeien in een paar weken meer dan je op school soms in een jaar ziet,” zegt ze.
Wat Tessa ziet gebeuren, sluit naadloos aan bij wat VISTA belangrijk vindt: leren door te ervaren. “Je ziet wat er gebeurt als je ze even uit hun eigen wereld haalt,” zegt ze. “Ze krijgen vertrouwen, nemen initiatief, durven meer dan ze dachten.” “Dat dit binnen het mbo kan, blijft bijzonder; je ziet nauwelijks mbo-studenten naar het buitenland gaan.” Ze noemt het: gelijke kansen in de praktijk. “En dan zie je het meteen,” zegt ze. “Ze worden opener, zelfstandiger, trotser. Dat nemen ze hun hele leven mee.”
“Ik zie mezelf daar wel langer blijven. Ik hoef niet per se terug.”
Ze zitten met z’n drieën naast elkaar: Eva, Isabelle en Ivar. Zodra het over hun tijd in het buitenland gaat, worden ze zichtbaar enthousiaster. Eva en Ivar waren een week in Finland; Isabelle liep vier maanden stage in Barcelona. Alle drie leerden ze iets anders, iets wat ze in Nederland nooit op dezelfde manier hadden ontdekt.
Eva vertelt hoe Finland voor haar was. “Zij drinken elke ochtend eerst een uur koffie voordat ze beginnen. Nou, dat doe ik liever niet,” lacht ze. Wat haar ook bijbleef, was hoe stil het soms was. “Wij zijn best open. Zij zijn echt rustig. Soms zei niemand iets. Dan dacht ik: moet ik iets zeggen?” Later, toen de Finnen in Maastricht waren, dacht ze ineens: “Oh ja, voor hen is dit óók buitenland. Dat vond ik zó apart.”
“Finland was gewoon vet,” zegt hij. “Je ziet daar dingen anders. Het is rustiger. Mensen doen relaxter.”
Ivar herkent dat. “Finland was gewoon vet,” zegt hij. “Je ziet daar dingen anders. Het is rustiger. Mensen doen relaxter.” Hij vertelt hoe ze daar vanzelf meer op elkaar letten omdat je met een kleine groep bent. “Je helpt elkaar gewoon.” Of hij nog een keer naar het buitenland gaat? “Ik heb dat niet zo; die drang om nog eens naar het buitenland te gaan. Ik ga hier in de regio werken zodra ik mijn diploma heb.”
Isabelle ging wat langer weg: vier maanden liep ze stage in Barcelona. “Het is daar echt een andere manier van leven,” zegt ze. “In Nederland voelde ik altijd druk. Daar niet. Daar voelde ik me vrij.” Ze zegt dat ze het alleen maar positief heeft ervaren. “Het heeft me beter gedaan dan hier te zitten in de winter.”
Wat haar misschien nog wel het meest hielp, was het vooruitzicht dat zo’n buitenlandervaring geeft. “Je hebt iets om naar uit te kijken,” zegt ze. “Dat helpt echt.” Binnenkort gaat ze opnieuw voor een paar maanden. Daarom werkt ze nu elke dag een uurtje langer door, zodat ze geen herkansingen heeft en zeker weet dat ze weer kan gaan. “Ik zie mezelf daar wel langer blijven. Ik hoef niet per se terug.”
“Je wilt ingrijpen, maar soms moet je gewoon even kijken hoe ze het zelf oplossen.”
Voor docenten is dit óók een leerzame ervaring. Ze merken dat studenten zich anders gedragen dan in de klas en ze zien hoe groot de impact is.
“We hebben vaak studenten die voor het eerst zonder ouders weg zijn. Sommigen zijn nog maar zestien. En dan zie je ineens hoe volwassen ze zich gedragen; hoe sociaal ze met elkaar omgaan,” zegt Ine Heilkens, docent bij VISTA college, die met een groep studenten naar Spanje reist. Soms worden studenten ziek, soms is er heimwee. “En dan regelen ze het samen. Ze appen mij: ‘Mevrouw, ik heb hem in bed gelegd met een emmer en een fles water.’ Of als iemand geen geld heeft om uit eten te gaan, dan zeggen ze: oké, dan blijven we vanavond thuis en koken we samen. Dat soort dingen vind ik zó mooi om te zien.”
“Het vraagt ook wat van ons. Je staat de hele dag ‘aan’. Je bent begeleider, maar soms ook ouder, mentor, tolk, EHBO’er. Je voelt continu verantwoordelijkheid: voor hun veiligheid, maar ook voor hun ervaring. Maar het is het waard.” Ze denkt even na en gaat verder: “Je bent eigenlijk non-stop aan het schakelen. Overdag begeleid je ze bij opdrachten, tussendoor let je op wie stil wordt en wie achterblijft. En tegelijk moet je leren loslaten, ze zelf laten ontdekken. Dat is het moeilijkste: je wilt ingrijpen, maar soms moet je gewoon even kijken hoe ze het zelf oplossen.”
Ook ouders moeten wennen. “Sommige ouders vinden het doodeng,” zegt ze. “Dat snap ik heel goed: ineens is hun kind in een ander land. Dan zeg ik altijd: ze zijn in goede handen, maar ze moeten het zélf doen. Dat hoort erbij.” Daarna vervolgt ze: “Het blijft zoeken hoor. Studenten vertrouwen je snel, vertellen veel. En dan moet je soms even afstand nemen, bewust. Je bent geen vriendin, je bent hun docent. Gelukkig doen we dit met collega’s samen. We houden elkaar in de gaten en praten erover. Je kunt niet alles alleen dragen.”
Ook ouders moeten wennen. “Sommige ouders vinden het doodeng,”
‘We gaan nu ook een buitenlandstage doen, want we weten dat we het kunnen.’
Rob Haupst, internationale BPV-coördinator bij VISTA college, herkent de patronen inmiddels. “We hadden twee jongens, van die stoere types, die in het begin zeiden: we gaan niet mee. Ze waren nog nooit zonder hun ouders weggeweest. En toch gingen ze uiteindelijk mee. Dan zie je dat ze in één week helemaal veranderen. Ze worden zelfverzekerder, ze regelen dingen, ze zorgen voor elkaar. Aan het einde zeiden ze: ‘We gaan nu ook een buitenlandstage doen, want we weten dat we het kunnen.’”
Volgens Rob werkt een buitenlandervaring soms bijna therapeutisch. “Sommige studenten worstelen met druk, met het gevoel dat ze falen. Dan werkt zo’n buitenlandervaring bijna als een reset. Ze hebben iets om naar uit te kijken, iets dat van hén is. En als ze dan terugkomen, zie je het verschil: ze lopen rechter, praten meer, lachen meer.” Volgens hem is dat het kantelpunt: het moment waarop studenten voelen dat ze meer kunnen dan ze dachten. “Dan valt een deel van die druk van hen af en groeit hun zelfvertrouwen.”
Nu zijn eigen zoon dit jaar voor het eerst naar het buitenland gaat, begrijpt Rob ouders nog beter. “Ik ben nu zelf die ouder die het spannend vindt. Je weet dat het goed komt, maar je voelt toch die bezorgdheid. En dan snap je precies waarom ouders soms twijfelen of vragen hebben.”
Aan het einde van het gesprek schuift de aandacht weer terug naar de drie studenten. Ze krijgen de vraag of ze zelf nog iets willen zeggen. Eva is de eerste die reageert. “Ik twijfel nu echt heel erg of ik op buitenlandervaring moet gaan,” zegt Eva. Als ze zou gaan, gaat ze samen met Isabelle. “Ik vind het gewoon spannend, omdat ik niet weet wat ik daar ga tegenkomen.” Ze is bang dat ze spijt krijgt, of dat het toch niks voor haar blijkt. Isabelle hoeft er geen seconde over na te denken. “Nee joh,” zegt ze. “Als je het nu niet doet, wanneer dan wél? Je krijgt deze kans maar één keer.” Ze kijkt Eva aan alsof ze haar nog net een zetje wil geven.
Misschien is dat wel de echte winst van dit project: dat studenten zien wat er allemaal mogelijk is, of ze nu al gaan of nog even blijven staan.
Verder lezen bij VISTA
- Wil jij ook het buitenland in? Mail voor meer informatie naar international@vistacollege.nl
- Of laat je hier inspireren door meer buitenlandervaringen van VISTA-studenten
- Interesse in de wereld van Toerisme? Bekijk hier wat je binnen deze opleiding kunt ontdekken en doen.